Prawie każdy przynajmniej raz w życiu doświadczył podwyższonego ciśnienia krwi i wie, ile kłopotów powoduje nadciśnienie. Nadciśnienie tętnicze nie jest jednak tak nieszkodliwe, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
Poważne wahania ciśnienia negatywnie wpływają na organizm, a nieleczona choroba przewlekła prowadzi nawet do najbardziej katastrofalnych konsekwencji. Dzisiaj porozmawiamy o tym, czym różnią się poszczególne etapy nadciśnienia i jakie ryzyko ze sobą niesie.
Etapy bólu głowy
Etap I
Ciśnienie w pierwszym etapie nadciśnienia nie przekracza 159/99 mm. Hg art. Ciśnienie krwi może utrzymywać się na tym podwyższonym poziomie przez kilka dni. Nawet zwykły odpoczynek i wykluczenie sytuacji stresowych znacząco pomagają obniżyć jego wskaźniki. W cięższych stadiach nie jest już możliwe tak łatwe normalizowanie ciśnienia krwi.
Ten etap rozwoju nadciśnienia tętniczego charakteryzuje się brakiem cech wskazujących na wpływ nadciśnienia na narządy docelowe, dlatego w wielu przypadkach choroba przebiega praktycznie bezobjawowo. Tylko sporadycznie pojawiają się zaburzenia snu, bóle głowy lub serca. Badania kliniczne mogą wykazać nieznaczne zwiększenie napięcia w dnie tętnic.
Kryzysy nadciśnieniowe w 1. postaci choroby występują bardzo rzadko i najczęściej powstają pod wpływem czynników zewnętrznych, np. pogody lub silnego stresu. Często zdarza się to również w okresie menopauzy u kobiet. Stadium choroby jest początkowe, dlatego jest wysoce uleczalne i często wystarczą zmiany stylu życia; leczenie farmakologiczne może nie być konieczne. Przy terminowym rozpoczęciu leczenia i świadomej realizacji każdego zalecenia rokowanie jest bardzo korzystne.
Etap II
Poziom ciśnienia w drugim stadium nadciśnienia mieści się w zakresie do 179 mm. Hg art. (rozkurczowe) i do 109 mm. Hg art. (skurczowe). Odpoczynek nie jest już w stanie normalizować ciśnienia krwi. Pacjent często cierpi na ból, duszność podczas wysiłku, słaby sen, zawroty głowy i dławicę piersiową.
Grupę wyróżnia pojawienie się pierwszych objawów z narządów wewnętrznych. Często taka forma uszkodzenia nie ma praktycznie żadnego wpływu na ich funkcje. Nie ma też wyraźnych subiektywnych objawów, które niepokoją pacjenta. Najczęściej na drugim etapie rozwoju nadciśnienia tętniczego wykrywa się:
- objawy charakterystyczne dla przerostu lewej komory;
- wzrasta ilość kreatyny we krwi;
- w siatkówce występuje zwężenie tętnic;
- Białko znajduje się w moczu.
Przełomy nadciśnieniowe nie są rzadkością w nadciśnieniu tętniczym stopnia 2, które wiąże się z ryzykiem wystąpienia bardzo poważnych powikłań, w tym udaru mózgu. W takim przypadku nie będzie już można obejść się bez stałej terapii lekowej.
Etap III
Ostatni etap nadciśnienia tętniczego ma najcięższy przebieg i charakteryzuje się najszerszą grupą zaburzeń w funkcjonowaniu całej grupy narządów docelowych. Najbardziej cierpią nerki, oczy, mózg, naczynia krwionośne i serce. Ciśnienie krwi jest trwałe i dość trudno jest znormalizować jego poziom, nawet jeśli bierzesz pigułki. Wzrost ciśnienia krwi do 180/110 mm nie jest rzadkością. Hg art. i wyżej.
Objawy trzeciego etapu choroby są pod wieloma względami podobne do wymienionych powyżej, ale towarzyszą im również dość niebezpieczne objawy ze strony dotkniętych narządów (na przykład niewydolność nerek). Pamięć często ulega pogorszeniu, występują poważne zaburzenia rytmu serca i pogarsza się wzrok.
Najbardziej niebezpieczne jest to, że nadciśnienie niezmiennie wpływa na serce. Kurczliwość i przewodność mięśnia są prawie zawsze upośledzone. Badania kliniczne ujawniają także wiele zaburzeń w innych narządach.
Nadciśnienie ma nie tylko etapy 1, 2, 3, ale także stopnie 1, 2, 3, o czym porozmawiamy później.
Stopnie
I stopień
Pierwszy stopień nasilenia odnosi się do najłagodniejszego, w którym obserwuje się okresowe skoki ciśnienia krwi. Inną jego cechą jest to, że poziom ciśnienia jest w stanie samodzielnie się ustabilizować. Najczęstszą przyczyną bólu głowy pierwszego stopnia jest ciągły stres.
II stopień
Umiarkowane nadciśnienie charakteryzuje się nie tylko brakiem możliwości samodzielnej stabilizacji ciśnienia krwi, ale także tym, że okresy prawidłowego ciśnienia są bardzo krótkie. Głównym objawem są silne bóle głowy.
Jeśli choroba rozwija się bardzo szybko, możemy mówić o złośliwym przebiegu nadciśnienia. Ta forma jest bardzo niebezpieczna, ponieważ choroba może szybko się rozwijać.
III stopień
W przypadku nadciśnienia 3. stopnia ciśnienie zawsze pozostaje na stabilnym, podwyższonym poziomie. Jeśli ciśnienie krwi spada, osobę dręczy osłabienie, a także szereg innych objawów ze strony narządów wewnętrznych. Zmiany zachodzące na tym etapie choroby są już nieodwracalne.
Ponadto klasyfikacja nadciśnienia obejmuje, oprócz 1, 2, 3 stopni i etapów, ryzyko 1, 2, 3, 4, o czym porozmawiamy później.
Ryzyko
Niski, nieistotny
Najmniejsze ryzyko powikłań występuje u kobiet poniżej 65. roku życia i mężczyzn poniżej 55. roku życia, u których rozwinęło się „łagodne” nadciśnienie tętnicze w I stopniu zaawansowania. W ciągu najbliższych 10 lat tylko u około 15% rozwiną się patologie naczyniowe lub sercowe, które rozwijają się w wyniku choroby. Takimi pacjentami często zajmują się lekarze pierwszego kontaktu, gdyż nie ma sensu poważne leczenie przez kardiologa.
Jeśli nadal występuje niewielkie ryzyko, pacjenci powinni w najbliższej przyszłości (nie dłużej niż 6 miesięcy) podjąć próbę znaczącej zmiany stylu życia. Jeśli dynamika będzie dodatnia, lekarz będzie mógł go obserwować jeszcze przez jakiś czas. Jeżeli takie leczenie nie przynosi rezultatów i nie można uzyskać obniżenia ciśnienia krwi, lekarze mogą zalecić zmianę taktyki leczenia, co będzie wiązało się z przepisywaniem leków. Jednak lekarze często nalegają na prowadzenie zdrowego trybu życia, ponieważ taka terapia nie będzie miała żadnych negatywnych konsekwencji.
Średni
Do tej grupy zaliczają się pacjenci z nadciśnieniem tętniczym zarówno drugiego, jak i pierwszego typu. Ich ciśnienie krwi zwykle nie przekracza 179/110 mm. Hg art. Pacjent w tej kategorii może mieć 1-2 czynniki ryzyka:
- dziedziczność,
- palenie,
- otyłość,
- mała aktywność fizyczna,
- wysoki poziom cholesterolu,
- upośledzona tolerancja glukozy.
W ciągu 10 lat obserwacji rozwój patologii sercowo-naczyniowych jest możliwy w 20% przypadków. Modyfikacja normalnego stylu życia jest koniecznie uwzględniona na liście środków leczniczych. Przez 3-6 miesięcy nie można przepisywać leków, aby dać pacjentowi szansę na normalizację stanu poprzez zmiany życiowe.
Wysoka
Do grupy ryzyka, w przypadku której istnieje duże prawdopodobieństwo wykrycia powikłań, należy jednak zaliczyć także pacjentów z postacią 1. i 2. nadciśnienia tętniczego, u których występuje już kilka opisanych powyżej czynników predysponujących. Należą do nich również wszelkie uszkodzenia narządów docelowych, cukrzyca, zmiany w naczyniach siatkówki, wysoki poziom kreatyniny i miażdżyca.
Być może nie ma czynników ryzyka, ale do tej grupy pacjentów należy również pacjent z nadciśnieniem tętniczym w stopniu 3. Wszystkie są już pod obserwacją kardiologa, gdyż nadciśnienie tętnicze ma przeważnie charakter długotrwały. Prawdopodobieństwo powikłań sięga 30%. Zmiany stylu życia można zastosować jako strategię uzupełniającą, ale główną częścią terapii jest przyjmowanie leków. Dobór leków musi zostać przeprowadzony w krótkim czasie.
Następnie porozmawiamy o poważnej diagnozie: nadciśnienie w stadium 3, ryzyko 4.
Bardzo wysoki
Pacjenci o największym ryzyku powikłań w funkcjonowaniu serca i naczyń krwionośnych to grupa pacjentów z nadciśnieniem tętniczym III stopnia lub I i II stopnia, jeśli u tych ostatnich występują zaburzenia narządów docelowych. Ta grupa jest jedną z najmniejszych. Główne leczenie odbywa się w szpitalu. Terapia lekowa prowadzona jest aktywnie i często obejmuje kilka grup leków.
Prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań wynosi ponad 30%.